Universal Charter for Human Dignity and Planetary Flourishing - Humanity 2.0

Біз, Жер халықтары, ортақ адамзаттық болмысымызбен біріккен және осы тірі планетадағы ортақ тағдырымызбен байланысқанбыз:

Әрбір адам баласының құдай берген, табиғат дарытқан немесе іштей тән ажырамас қадір-қасиеті мен құндылығы бар екенін және оны ештеңе кеміте алмайтынын мойындай отырып;

Өзгелерге өзіңе қалай қарағанын қаласаң, солай қарау керек деп үйрететін әрбір ұлы діни, философиялық және байырғы халықтардың дәстүрлеріндегі даналықты басшылыққа ала отырып;

Адамзаттың бір-бірімен, ата-бабаларымен және ұрпақтарымен, жермен, сумен және осы Жерді мекендейтін барлық тірі жан иелерімен тығыз байланыста екенін түсіне отырып;

Біздің ортақ шығу тегіміз бен ортақ үйіміз бар біртұтас адамзат отбасы екенімізді және болашағымыз әртүрлілігімізді құрметтей отырып, осы бірлікті мойындауымызға байланысты екенін қуаттай отырып;

Адам қадір-қасиеті аяққа тапталған, халықтар бір-біріне айдап салынған және Жер жараланған тарихтың қасіретті сәттерінен сабақ ала отырып, неғұрлым әділ және бейбіт әлем құруға бел байлай отырып;

Адам баласын тек зияннан қорғап қана қоймай, оны жаратушы, ақиқатты іздеуші және ортақ игілікке үлес қосушы ретінде кемелденуге шақыратынымызды растай отырып;

Адамзат даму үстіндегі, әлі де өз әлеуетін ашу жолындағы сапарда екеніне және әрбір ұрпақтың осы ортақ прогресті ілгерілетуге мүмкіндігі мен жауапкершілігі бар екеніне сене отырып;

Заманымыздың ұлы сын-қатерлеріне — климатқа төнген қауіптерге, бұрын-соңды болмаған қуатты жаңа технологияларға, созылмалы кедейлік пен теңсіздікке және бейбітшіліктің нәзіктігіне — бірде-бір мемлекет немесе халық жалғыз төтеп бере алмайтынын түсіне отырып;

Құқықтардың жауапкершілік жүктейтінін, бостандықтың ортақ игілікке қызмет ететінін және кез келген қоғамның деңгейі оның ең әлсіз жандарға қалай қарайтынымен өлшенетінін қуаттай отырып;

Осы Адам қадір-қасиеті мен планетаның гүлденуіне арналған әмбебап хартияны барлық халықтар мен мемлекеттер үшін ортақ пайым мен стандарт ретінде жариялаймыз.

Осы Хартияның негізі — әрбір мәңгілік моральдық дәстүрде кездесетін өзара сыйластық этикасы: Өзгелерге өзіңе қалай қарағанын қаласаң, солай қара. Өзіңе қаламағанды өзгеге істеме. Бұл принцип барлық адамдарға, қауымдастықтарға және ұлттарға таралады. Ол біздің болашақ ұрпақтармен және табиғат әлемімен қарым-қатынасымызды бағыттайды. Ол бізді тек зиян келтірмеуге ғана емес, сонымен бірге өзгелердің игілігін белсенді түрде іздеуге шақырады.

Әрбір адамның қандай да бір қасиетке, жетістікке немесе мәртебеге байланысты емес, өзіне тән қадір-қасиеті бар. Бұл қадір-қасиетті ешқандай билік бере алмайды және тартып ала алмайды. Ол барлық құқықтардың бастауы және барлық іс-әрекеттерді бағалайтын өлшем болып табылады.

Адамзат — бір отбасы. Мәдениет, тіл, сенім және ұлттық айырмашылықтарға қарамастан, біздің шығу тегіміз, табиғатымыз және үйіміз ортақ. Бұл бірлік қол жеткізілетін мақсат емес, мойындалуы және құрметтелуі тиіс шындық. Біз мұны мойындасақ та, мойындамасақ та, бір-бірімізбен байланыстымыз; даналық — осыған сай өмір сүруде.

Бұл біртұтас адамзат отбасы көптеген мәдениеттер, тілдер, сенімдер мен дәстүрлер арқылы көрініс табады. Бұл әртүрлілік — шешілуі тиіс мәселе емес, қастерленуі тиіс қазына. Бірде-бір цивилизация немесе дүниетаным ақиқаттың бәріне ие емес. Біз бір-бірімізден үйренеміз және айырмашылықтарымыз бәрімізді байытады. Нағыз бірлік әртүрлілікті жоймайды, қайта оны құшағына алады.

Жер барлық тіршілікті қолдайды және біздің құрметіміз бен қамқорлығымызға лайық. Табиғаттың адам үшін пайдалылығынан басқа да құндылығы бар. Біз тіршілік торының бір бөлігіміз, одан бөлек емеспіз. Адамзаттың денсаулығы мен планетаның денсаулығы — бір-бірінен ажырағысыз.

Біз Жерді өзімізден кейін келетіндер алдындағы аманат ретінде сақтаймыз. Әрбір ұрпақ өз таңдауының әлі туылмаған ұрпақтарға тигізетін зардаптарын ескеруі тиіс. Біз тіршілік пен үмітті сақтай алатын әлемді қалдыратын жақсы ата-баба болуға шақырыламыз.

Адамзат өзінің моральдық, әлеуметтік және рухани даму жолында — ол әлі де өз кемеліне жету үстінде. Әрбір ұрпақ өзіне дейінгілердің жетістіктері мен қателіктерін мұра етіп алады және үлкен әділдікке, даналыққа және гүлденуге қарай ілгерілеуге мүмкіндігі бар. Бұл ортақ сапар әрбір жеке өмірге мән береді және бізді өзімізден де жоғары нәрсеге үлес қосуға шақырады.

Мейірімділік — ең әмбебап ізгілік, оны балалар түсінеді, әрбір мәдениет құрметтейді және ол бәріне қажет. Әрбір адам мейірімді болуға: өзгелерге жұмсақтықпен, ілтипатпен және қамқорлықпен қарауға шақырылады. Мейірімділіктің кішігірім көріністері күнделікті өмірдің тұтастығын сақтайды; оның жоқтығы әлемді қатыгез әрі суық етеді. Қоғамдар өз салт-дәстүрлерінде, институттарында және білім беру жүйесінде мейірімділікті тәрбиелеуі тиіс.

Адалдық — сенімнің негізі, ал сенім — қоғамның негізі. Әрбір адам сөзінде де, ісінде де шыншыл болуға — шындықты айтуға, уәдені орындауға, өзін және жағдайды шынайы көрсетуге, өтірік пен алдаудан, айла-шарғыдан бас тартуға ұмтылуы керек. Өтірікке құрылған қоғам тұра алмайды. Тіпті қиын болса да шындықты айтатындар баршаға қызмет етеді.

Әрбір адам құрметпен қаралуға лайық — ол құнды жан ретінде танылып, тыңдалып, байыпты қабылдануы тиіс. Құрмет келісімді талап етпейді; ол өзгенің қадір-қасиетін мойындауды талап етеді. Құрметсіздік, менсінбеушілік және адамды адам ретінде көрмеу — қатыгездіктің дәні. Қоғамдар барлық айырмашылықтарға қарамастан өзара құрмет мәдениетін дамытуы керек.

Әрбір адам жаратуға, қиялдауға, құруға және әлемге ерекше үлес қосуға қабілетті болып туылады. Бұл шығармашылық рух адам қадір-қасиеті үшін өте маңызды. Қоғамдар шығармашылықты қолдап, мазмұнды жұмыс пен өзін-өзі көрсетуге мүмкіндік беруі және әрбір адамның ұсынатын сыйы бар екенін мойындауы тиіс.

Әрбір адамның тек сыртқы бағалаудан ғана емес, іштен туындайтын салауатты өзіндік құндылық сезімін дамытуға құқығы бар. Білім мен мәдениет өзгелерден үстем болуға емес, мінезге, еңбекке және үлеске негізделген өзін-өзі құрметтеуді тәрбиелеуі керек. Әр адамның бірегей болмысы, көзқарасы және жолы құрметтелуі тиіс.

Түсінуге деген құштарлық — адам болудың негізі. Әрбір адамның ақиқатты ашық оймен іздеуге, сұрақ қоюға, үйренуге және өмір бойы өсуге құқығы мен жауапкершілігі бар. Қоғамдар әуесқойлықты ынталандыруы, адал зерттеуді қорғауы және даналыққа қызмет ету жолында білім іздегендерді құрметтеуі керек.

Әділдікке ұмтылу эмпатиямен — өзгелердің сезімін түсіну және бөлісу қабілетімен — бағытталуы тиіс. Мейірімсіз әділдік қатыгездікке айналады; әділдіксіз мейірімділік зұлымдыққа жол береді. Әрбір адам тіпті өзі келіспейтін адамдарды да түсінуге тырыса отырып, дұрыс нәрсе үшін тұруға шақырылады.

Адам баласы табиғатынан өсуге, жақсаруға және үздік болуға ұмтылады. Жұмыс сапасын арттыратын, кемелдікке шабыттандыратын және қарсыластарды құрметтейтін салауатты бәсекелестікті қолдау керек. Алайда, бәсекелестік ешқашан қатыгездікті, қанауды немесе өзгелерді құртуды ақтамауы тиіс. Өзгелерге зиян келтіру арқылы қол жеткізілген табыс — нағыз табыс емес. Мақсат — өзгелерді жеңу емес, өзіңді дамыту және бүкіл қоғамға үлес қосу.

Әрбір адам қайталанбас және бірегей, оның өзіндік сыйлары, көзқарастары мен үлестері бар. Бұл даралық жаншылмауы, керісінше дамуы керек. Сонымен бірге, адам баласы қауымдастықта және байланыста болғанда ғана кемелденеді. Даралық пен қауымдастыққа тиесілілік арасындағы тепе-теңдік сақталуы тиіс — екеуі де толыққанды адам болу үшін қажет.

Адам баласы таңғалуға — сұлулыққа, жұмбақ сырларға және болмыстың кеңдігіне тебіренуге қабілетті. Бұл таңғалу қабілеті — жеңетін әлсіздік емес, дамытатын сый. Өнер, табиғат, музыка, әңгімелер мен терең ойлану жанды нәрлендіреді. Қоғамдар сұлулық, тыныштық пен рефлексия үшін кеңістіктерді қорғауы тиіс және адам өмірін тек өнімділік пен тұтынуға ғана тіреп қоймауы керек.

Кемелді өмір тепе-теңдікті талап етеді: амбиция мен қанағат, өзін-өзі жетілдіру мен өзін-өзі қабылдау, жұмыс пен демалыс, беру мен алу арасындағы тепе-теңдік. Шексіз "көпке" ұмтылу бостыққа әкеледі. Даналық — не нәрсенің де жеткілікті екенін білуде, өмірдің әр сәтін сезінуде және ұмтылыс барысында ішкі тыныштықты табуда.

Өмір қуанышпен сүру үшін берілген. Ойын, әзіл, мерекелеу және шаттану — бұл өмірдің маңызды істерінен алдану емес, олар адамның кемелденуі үшін өте маңызды. Қоғамдар мерекелерге, демалысқа және өмірден қарапайым ләззат алуға орын қалдыруы керек. Қуанышсыз өмір, қаншалықты мінсіз болса да, кемтар өмір болып саналады.

Үміт — барлық басқа ізгіліктерді мүмкін ететін қасиет. Бұл — еңбектің мәні бар екеніне, болашақтың жақсы болатынына, ізгіліктің бекер еместігіне деген сенім. Үмітсіздік басталған жерде батылдық таусылып, іс-әрекет тоқтайды. Әрбір адамның үміттенуге құқығы және өзгелердің бойындағы үмітті қолдауға жауапкершілігі бар. Түңілу — бұл шындыққа тура қарау емес, бұл — берілу.

Әрбір адам өз мүмкіндігіне қарай өз қауымдастығының игілігіне үлес қосуға міндетті. Мүмкіндігі мол жандар мұқтаждарға көмектесуде үлкен жауапкершілік арқалайды. Әлсіздерге, зардап шеккендерге және шеттетілгендерге жанашырлық таныту — моральдық кемелдіктің белгісі. Көмектесе алатын ешбір адам өзгелер қиналғанда қол қусырып отырмауы тиіс.

Гүлденген қоғам — бұл әрбір адам өзгелерден әділетсіз артықшылық іздемей, өз қабілетінше барынша үлес қосатын қоғам. Өз үлесіңнен артық алу, өзгенің еңбегін немесе сенімін теріс пайдалану немесе ортақ игілік есебінен алға шығу әлеуметтік құрылымды бұзады. Мақсат — жеке бастың пайдасы емес, ортақ гүлдену. Әркім үлес қосып, ешкім қаналмаған кезде, бәрі де табысқа жетеді.

Тұтастық — бұл бүтін болу, яғни ешкім көрмей тұрғанда да өз құндылықтарыңа сай әрекет ету, оңашада да, көпшілік алдында да бірдей адам болу. Тұтас адам уәдесінде тұрады, міндеттемелерін орындайды және оған сенуге болады. Қоғам тек адамдардың көпшілігі көп жағдайда адал әрекет еткенде ғана жұмыс істей алады.

Игі өмір ризашылықты қамтиды — отбасымыздан, қауымдастығымыздан, табиғаттан және бізге дейінгілерден алғандарымызды бағалай білу. Ризашылық — менмендіктің емі; ол біздің әлемді және ондағы өз орнымызды көруімізді өзгертеді. Кішіпейілділік біздің біліміміздің шектеулі екенін, табысымызға өзгелердің қосқан үлесін және өзіміз басқара алмайтын күштерге тәуелді екенімізді мойындауды білдіреді. Ризашылық пен кішіпейілділік бізді даналыққа жетелейді және тәкаппарлықтан қорғайды.

Ресурстар — жеке, қоғамдық немесе табиғи болсын — оларды ысырап етпей немесе жинап қоймай, ақылмен пайдалану керек. Ысырапшылдық — жоқ-жітіктерге және болашақ ұрпақтарға жасалған қиянат. Әркім өз мүмкіндігіне қарай өмір сүруі және ортақ ресурстарға иелік емес, аманат ретінде қарауы керек.

Өзгелердің жомарттығы мен сенімі қаналмауы тиіс. Көмек алғандар оны орынды пайдалануға және мүмкіндігі болғанда өзгелерге де көмектесуге жауапты. Жеке бастың пайдасы үшін мейірімділікті, қайырымдылықты немесе қоғамдық игілікті теріс пайдалану — әлеуметтік байланысқа жасалған опасыздық. Бостандық адамдардың көпшілігінің адал ниетпен әрекет етуіне байланысты.

Жақсы өмір сүру батылдықты талап етеді — тіпті қиын болса да ақиқат пен әділдік жағында болуға, үндемеу оңай болғанда сөйлеуге және қысым немесе қорқыныш жағдайында дұрыс әрекет етуге дайын болу. Моральдық қорқақтық зұлымдыққа жол ашады. Әрбір адам күнделікті адалдықтың үнсіз батылдығына және қажет болған жағдайда әділетсіздікке қарсы тұрудың ашық батылдығына шақырылады.

Өзгелерді және өзіңді кешіре білу — сауығу мен алға жылжу үшін өте маңызды. Ренішті іште сақтау сол адамның өзін улайды. Кешіру ұмытуды, ақтауды немесе әділдіктен бас тартуды білдірмейді; бұл өкпе-реніштен босап, татуласуға жол ашу дегенді білдіреді. Кешірімсіз жаралар жазылмайды және қатыгездік айналымы жалғаса береді.

Мағыналы өмір тек алғандарымыздан емес, бергендерімізден де табылады. Өзгелерге — отбасына, қауымдастыққа және кеңістік әлемге қызмет ету — терең қанағат пен мақсаттың қайнар көзі. Қызмет еткендер берудің берушіні байытатынын түсінеді. Қоғамдар қызмет еткендерді құрметтеуі керек және біз бұл жерде тек өзіміз үшін емес, бір-біріміз үшін бар екенімізді барлық адамдардың санасына сіңіруі тиіс.

Адамзаттың болашағы бір-бірімізді бөлшектеуге емес, бірігу қабілетімізге байланысты. Бөлуші күштер — трайбализм, алдын ала теріс пікірлер, демагогия, өзгеден қорқу — біздің ортақ әл-ауқатымызға қауіп төндіреді және тарихтағы ең үлкен зұлымдықтарға себеп болды. Әрбір адам әлемді "біз және олар" деп бөлуге қарсы тұруға, айырмашылықтарға қарамастан ортақ тіл табуға және қабырға емес, көпір салуға шақырылады. Бірлік біркелкілікті білдірмейді; ол барлық айырмашылықтардың астындағы ортақ адамзаттық болмысымызды мойындауды білдіреді.

Адамзатты "біз" және "олар" деп бөлуге және "бөтен" деп саналғандарды адам қатарына жатқызбауға бейімділік — алдын ала теріс пікірлердің, қуғын-сүргіннің және геноцидтің тамыры. Әрбір адам өз бойындағы осы бейімділікке қарсы тұруы және өз қоғамында оған қарсы шығуы тиіс. Ешбір топ "төменгі деңгейлі" емес. Ешбір халықты құрбан етуге болмайды. Бейтаныс адам, шетелдік, басқаша адам — олар да толыққанды адам, олар да қадір-қасиетке әбден лайық.

Әрбір адам өз қауымдастығы мен елінің ғана емес, сонымен бірге әлемнің де азаматы. Бұл жаһандық азаматтық басқа бірегейліктерді алмастырмайды, керісінше оларды толықтырады. Заманымыздың сын-қатерлері — климаттың өзгеруі, пандемиялар, ядролық қару, жасанды интеллект — біртұтас адамзат ретінде ойлауды және әрекет етуді талап етеді. Патриотизм мен жаһандық жауапкершілік бір-біріне қайшы емес; екеуін де ұштастыруға болады. Адамзат қоғамының эволюциясы моральдық қамқорлықтың барған сайын кеңейетін шеңберлерін көрсетеді.

Бейбітшілік — бұл соғыстың болмауы ғана емес; бұл әділдіктің, қауіпсіздіктің және адамның кемелденуіне қажетті жағдайлардың болуы. Әрбір адамның бейбітшілікте өмір сүруге құқығы бар. Қоғамдар қақтығыстарды диалог, келіссөздер және заңды жолдармен шешуі тиіс. Күш қолдану моральдық шектеулермен шектелген соңғы амал болуы керек. Бейбітшілік үшін еңбек ететіндер — жауласушыларды татуластыратындар, қақтығыстарды бәсеңдететіндер, түсіністік орнататындар — қасиетті іс атқаруда.

Барлық адамдар өз қадір-қасиеті мен құқықтарында еркін және тең болып туылады. Әрбір адам нәсіліне, түсіне, жынысына, тіліне, дініне, саяси сеніміне, ұлттық немесе әлеуметтік шығу тегіне, мүліктік жағдайына, туу деңгейіне немесе басқа да мәртебесіне қарамастан осы Хартияның толық қорғауына құқылы.

Әрбір адамның өмір сүруге, бостандыққа және жеке басына тиіспеушілікке құқығы бар. Ешкім азаптауға немесе қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын іс-әрекеттерге ұшырамауы тиіс. Ешкім құлдықта немесе кіріптарлықта ұсталмауы керек. Ешкімнің өмірі немесе бостандығы негізсіз шектелмеуі тиіс.

Әрбір адамның ой, ар-ождан және дін бостандығына құқығы бар. Бұл кез келген сенімді ұстану немесе ұстанбау, өз сенімін өзгерту және өз дінін ғибадат ету, оқыту және жоралар арқылы жүзеге асыру бостандығын қамтиды. Ешкім сенім мәселесінде мәжбүрленбеуі тиіс.

Әрбір адамның сөз бостандығына, соның ішінде ақпарат пен идеяларды іздеуге, алуға және бөлісуге құқығы бар. Бұл баспасөз бостандығы мен байланыстың барлық түрлерін қамтиды. Бұл бостандықтар жауапкершілікті жүктейді және тек өзгелердің құқықтарын немесе маңызды қоғамдық мүдделерді қорғау үшін қажет болған жағдайда ғана шектелуі мүмкін.

Әрбір адамның бейбіт жиналыстар өткізуге және бірлестіктер, соның ішінде өз мүдделерін қорғайтын ұйымдар құруға және оларға қосылуға құқығы бар. Ешкімді қандай да бір бірлестікке кіруге мәжбүрлеуге болмайды.

Үкімет билігі халықтың еркіне негізделеді. Әрбір адам басқару ісіне тікелей немесе еркін сайланған өкілдері арқылы қатысуға және жалпыға бірдей әрі тең сайлау құқығы негізінде шынайы сайлауда дауыс беруге құқылы. Жастардың өз болашағына әсер ететін шешімдерге қатысуға құқығы бар.

Заң алдында барлық адамдар тең. Әркім бейтарап соттардың әділ қарауына, кінәсі дәлелденгенше кінәсіз деп саналуға, заңгерлік көмек алуға және құқықтары бұзылған жағдайда тиімді қорғалуға құқылы. Ешкім өз бетінше тұтқындалуға немесе ұсталуға тиіс емес.

Әрбір адамның жеке өміріне, отбасына, үйіне және хат-хабарларына қол сұғылмауына құқығы бар. Бұл құқық жеке ақпарат пен деректерді қорғауға да таралады. Ешкім негізсіз аңдуға немесе жеке істеріне араласуға ұшырамауы тиіс.

Әрбір адам еркін жүріп-тұруға және өз тұрғылықты жерін таңдауға құқылы. Әркім кез келген елден, соның ішінде өз елінен кетуге және өз еліне қайтып оралуға құқылы. Әркімнің қуғын-сүргіннен баспана іздеуге құқығы бар. Сонымен қатар, әрбір адамның өз Отанында қалуға құқығы бар.

Отбасы, өзінің сан алуан түрлерінде, қоғамның негізгі ұясы ретінде қорғалуға құқылы. Ересектер еркін және толық келісіммен некеге тұруға және отбасын құруға құқылы. Балалардың қамқорлыққа, қорғауға және отбасылық байланыстарға құқығы бар. Қауымдастықтардың өз өмір салтын және әлеуметтік байланыстарын сақтауға құқығы бар.

Барлық халықтар өз тағдырын өздері анықтауға, өздерінің саяси мәртебесін таңдауға және өздерінің экономикалық, әлеуметтік және мәдени дамуын жүзеге асыруға құқылы. Ешбір халық өмір сүру құралдарынан немесе өз болашағын қалыптастыру құқығынан айырылмауы тиіс.

Этникалық, діни, тілдік немесе мәдени азшылықтарға жататын адамдар өз мәдениетін пайдалануға, өз дінін ұстануға және өз тілінде сөйлеуге құқылы. Барлық ерекше қауымдастықтардың бірегейлігі мен гүлденуі қорғалуы тиіс. Шешімдер қауымдастықтың жеріне, ресурстарына немесе өмір салтына айтарлықтай әсер ететін болса, сол қауымдастықтың еркін, алдын ала және ақпараттандырылған келісімі алынуы тиіс.

Ауыр қылмыстар жасалған жерде халықтардың шындықты білуге, мойындауға және сауығуға мүмкіндігі болуы тиіс. Әділдік тек жауапкершілікті ғана емес, сонымен бірге татуласуды да қамтиды. Бейбіт болашақ құру өткенге адал баға беруді талап етеді.

Әрбір адамның денсаулығы мен әл-ауқаты үшін жеткілікті өмір сүру деңгейіне, соның ішінде тамаққа, суға, киімге, тұрғын үйге және негізгі қызметтерге құқығы бар. Әркімнің өзіне байланысты емес себептермен мұқтаж болған жағдайда әлеуметтік қорғалуға құқығы бар. Молшылық заманында ешкім аш немесе баспанасыз қалмауы тиіс.

Әрбір адамның еңбек етуге, әділ еңбек жағдайларына, лайықты еңбекақыға және қанаудан қорғалуға құқығы бар. Жұмысшылардың бірігуге және ұжымдық келіссөздер жүргізуге құқығы бар. Әркім демалысқа, бос уақытқа және жұмыс уақытының ақылға қонымды шектелуіне құқылы. Мәжбүрлі еңбекке тыйым салынады.

Әрбір адамның білім алуға құқығы бар. Білім беру адам тұлғасының толық дамуына бағытталуы, сыни ойлау мен шығармашылықты тәрбиелеуі, құқықтар мен әртүрлілікке деген құрметті нығайтуы және барлық халықтар арасындағы түсіністікті дамытуы тиіс. Бастауыш білім беру тегін және міндетті болуы керек; одан кейінгі білім алу кезең-кезеңімен баршаға қолжетімді болуы тиіс.

Әрбір адамның қол жеткізуге болатын ең жоғары физикалық және психикалық денсаулық деңгейіне құқығы бар. Бұл медициналық көмекке, қажетті дәрі-дәрмектерге, таза суға, жеткілікті тамақтануға және салауатты өмір сүру жағдайларына қол жеткізуді қамтиды. Психикалық денсаулыққа физикалық денсаулықпен бірдей мән берілуі тиіс.

Әрбір адам мәдени өмірге қатысуға, өнерден ләззат алуға және ғылыми прогрестің игіліктерін бөлісуге құқылы. Дәстүрлі білім мен мәдени мұра құрметтелуі және қорғалуы тиіс. Адамзат шығармашылығы мен жаңалықтарының жемісі түптеп келгенде бүкіл адамзатқа тиесілі.

Экономика тек байлық жинауға емес, адамның әл-ауқаты мен планетаның денсаулығына қызмет етуі тиіс. Сауда және қаржы әділ әрі ашық болуы керек. Барлық халықтар өз табиғи ресурстарына иелік етеді. Кедейлікті немесе қанауды тудыратын экономикалық жүйелер әділетсіз болып табылады.

Әрбір адамның заманауи қоғамға қатысу үшін қажетті цифрлық технологиялар мен байланыс инфрақұрылымына қол жеткізуге құқығы бар. Ақпараттық дәуірдің игіліктері кеңінен бөлісілуі тиіс және қолжетімділік жолындағы кедергілер біртіндеп жойылуы керек.

Әрбір адамның жеке деректерінің қорғалуына құқығы бар. Жеке ақпаратты жинау және пайдалану ашық болуы, заңды мақсаттармен шектелуі және саналы келісім негізінде жүзеге асырылуы тиіс. Әркім өзі туралы қандай деректер сақталғанын білуге және қате немесе қажетсіз деректерді түзетуге немесе жоюға құқылы.

Ешбір адам негізсіз немесе заңсыз аңдуға ұшырамауы тиіс. Байланыс немесе әрекеттерді бақылау тек заңмен рұқсат етілген, қажетті, сәйкес және тәуелсіз қадағалауда болуы тиіс. Жеке байланыс құқығы қорғалуы керек.

Автоматтандырылған жүйелер адамдардың өміріне айтарлықтай әсер ететін шешімдер қабылдағанда немесе оған әсер еткенде, зардап шеккендердің мұндай шешімдердің қалай қабылданғанын түсінуге, адамның қайта қарауына және тиімді шағымдануға құқығы бар. Ешкім алгоритмдік жүйелер тарапынан кемсітушілікке ұшырамауы тиіс.

Технология адамзатқа билік етпей, оған қызмет етуі керек. Қуатты технологиялар, соның ішінде жасанды интеллект, адам қадір-қасиетін құрметтейтін, адамның ерік-жігерін сақтайтын, әділдікті қолдайтын, ашықтықты қамтамасыз ететін, жауапкершілікті арттыратын және зияннан қорғайтын жолмен жасалуы және қолданылуы тиіс. Технологияны жасаушылар мен енгізушілер оның салдары үшін жауап береді.

Адам өмірі мен әл-ауқаты үшін маңызды салдары бар шешімдер адамның тікелей бақылауында қалуы тиіс. Машиналарға өмір мен өлім туралы автономды билік берілмеуі керек. Адамның пайымы, даналығы мен моральдық жауапкершілігі бұл қасиеттерге ие емес жүйелерге жүктелмеуі тиіс.

Әрбір адамның адамның әлсіз тұстарын пайдалануға, алдауға немесе айла-шарғы жасауға арналған технологиялардан қорғалуға құқығы бар. Балалар мен басқа да әлсіз топтарға ерекше қорғау көрсетілуі тиіс. Технологиялар елеулі қауіп төндірген жағдайда, оларды енгізуде сақтық принципі басшылыққа алынуы керек.

Технология мазмұнды адамдық қарым-қатынастар мен қауымдастықты алмастырмай, оны жақсартуы тиіс. Адамның әл-ауқатына әсер ететін маңызды қызметтерде адаммен тікелей өзара әрекеттесу мүмкіндігі сақталуы керек. Адамның қатысуының, эмпатиясы мен қамқорлығының орны толмас құндылығы мойындалуы тиіс.

Әрбір адамның таза, салауатты және тұрақты қоршаған ортаға, соның ішінде таза ауаға, қауіпсіз суға, сау экожүйелерге және тұрақты климатқа құқығы бар. Адам денсаулығы мен әл-ауқатына қауіп төндіретін қоршаған ортаның нашарлауының алды алынуы және ол түзетілуі тиіс.

Табиғат әлемінің адам үшін пайдалылығынан басқа да құндылығы бар және ол құрмет пен қорғауға лайық. Экожүйелер, түрлер және тіршілік торы сақталуы, ал зақымдалған жерлері қалпына келтірілуі тиіс. Жерге тәуелді және оған қамқорлық жасайтындар оны басқаруда өз дауысына ие болуы керек.

Тұрақты климат адам цивилизациясы мен тіршіліктің гүлденуі үшін өте маңызды. Барлық халықтар климат жүйесін қорғауға жауапты, бұл ретте климаттың бұзылуына ең көп үлес қосқандар мен мүмкіндігі зор жандар көбірек жауапкершілік арқалайды. Климаттық іс-қимылдар мен бейімделу ауыртпалығы әділ бөлінуі тиіс.

Даму болашақ ұрпақтың өз қажеттіліктерін қанағаттандыру мүмкіндігіне нұқсан келтірмей, қазіргі қажеттіліктерді өтеуі тиіс. Экономикалық гүлдену, әлеуметтік әл-ауқат және қоршаған ортаны қорғау бір-бірінен ажырағысыз және бірін-бірі толықтырады. Әрбір халықтың өз құндылықтары мен жағдайына сәйкес дамуға құқығы бар.

Мемлекеттер осы Хартиядағы құқықтарды құрметтеуге, қорғауға және орындауға негізгі жауапкершілікті арқалайды. Олар құқық бұзушылықтар үшін тиімді қорғау құралдарын ұсынуы және өз мүмкіндіктері шегінде барлық құқықтарды біртіндеп жүзеге асыруы тиіс. Мемлекеттер кез келген ұлттың жалғыз шешуге шамасы келмейтін мәселелерді шешу үшін халықаралық деңгейде ынтымақтасуы керек.

Корпорациялар, ұйымдар және барлық түрдегі институттар өздерінің барлық қызметінде адам құқықтары мен қоршаған ортаны құрметтеуі тиіс. Олар ашық жұмыс істеуі, зиянның алдын алуы және келтірілген зақым үшін жауап беруі керек. Билік жауапкершілікті талап етеді.

Құқықтар тек заңда белгіленген жағдайларда, тек өзгелердің құқықтарын немесе маңызды қоғамдық мүдделерді қорғау үшін қажет болғанда және тек көзделген мақсатқа сәйкес қана шектелуі мүмкін. Кейбір іргелі құқықтар — соның ішінде азаптаудан, құлдықтан және өмірден негізсіз айырудан азат болу — ешқандай жағдайда тоқтатылмайды.

Құқықтары бұзылған әрбір адам тиімді қорғалуға құқылы. Шағымдарды қабылдау, бұзушылықтарды тергеу және жауапкершілікті қамтамасыз ету үшін тәуелсіз механизмдер болуы тиіс. Құқық бұзушылықты әшкерелегендер қорғалуы керек.

Құқықтар мен жауапкершіліктер туралы білім барлық деңгейдегі білім беру арқылы және өмір бойы насихатталуы тиіс. Әрбір адамның осы Хартия туралы және оның принциптеріне сай өмір сүру туралы білуге мүмкіндігі болуы керек. Мінезді қалыптастыру және азаматтық ізгіліктер біліммен қатар дамытылуы тиіс.

Осы Хартиядағы ешбір ереже басқа жерде толығырақ қорғалған құқықтарды шектеу ретінде немесе онда жарияланған құқықтарды жоюға бағытталған кез келген әрекетті ақтау ретінде түсіндірілмеуі тиіс. Бұл Хартия Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясымен және адам қадір-қасиетін қорғайтын басқа да құжаттармен үйлесімді түрде оқылуы керек.

Бұл Хартия адамзаттың ортақ моральдық мұрасына сүйенеді:

• Әрбір ұлы дәстүр үйрететін Алтын ереже;
• Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы және одан кейінгі халықаралық пактілер;
• Әділдікке ұмтылған мемлекеттердің конституциялары мен хартиялары;
• Жермен байланыста өмір сүрген байырғы халықтардың даналығы;
• Әлемдік діндер мен философиялардың қасиетті мәтіндері мен этикалық ілімдері;
• Психологияның, философияның және адамдардың кемелденуіне не мүмкіндік беретіні туралы адамзат тәжірибесінің түсініктері.

Біз бұл Хартияны соңғы сөз ретінде емес, диалогқа, міндеттемелерге және ортақ іс-қимылға шақыру ретінде ұсынамыз. Ол бізді бөлетін нәрселер емес, біріктіретін құндылықтар туралы айтады. Ол бірде-бір ұлтқа, мәдениетке немесе сенімге ғана тиесілі емес, ол әрбір адамның қадір-қасиетін және ортақ үйіміздің құндылығын мойындайтын барша жанға тиесілі.

Біз бір кішкентай планетадағы бір адамзат отбасымыз. Біздің тағдырымыз бір-бірімен тығыз байланысты. Алға бастар жол — бөліну емес, бірлік; қанау емес, үлес қосу; түңілу емес, үміт.

Бұл Хартия бізді тек өз құқықтарымызды талап етуге ғана емес, сонымен бірге өзгелердің құқықтарын құрметтейтін адам болуға — мейірімді, адал, батыл және дана болуға шақырады. Қанаусыз үлес қосатын адамдар болуға. Қабырға емес, көпір салатын адамдар болуға. Адамзат жүріп келе жатқан сапарға лайықты адамдар болуға.

Осы пайым бізді әрбір адам кемелдене алатын, әділдік пен бейбітшілік ұштасқан, адам шығармашылығы ортақ игілікке қызмет ететін және адамзат бәрімізді асырап отырған Жермен үйлесімді өмір сүретін әлемге жетелесін.

Барлық халықтарға, қазіргі және болашақ ұрпақтарға, біртұтас адамзат отбасы ретінде үмітпен және ынтымақтастықпен жарияланды.

This is a set of shared values for all of humanity. It describes:

• How every person deserves to be treated
• What kind of people we should try to become
• How we should treat each other, our communities, and our planet
• What rights everyone has
• What responsibilities come with those rights

It draws on wisdom from every major religion, philosophy, and culture. The core idea is ancient and universal: treat others as you want to be treated.

1. We Are One Human Family

Beneath all our differences — culture, language, faith, nation — we share a common humanity. We are more alike than different. Our future depends on recognizing this unity.

2. Every Person Has Worth

You matter. Not because of what you own, what you've achieved, or what anyone says about you. You matter because you're human. This can never be taken away.

3. Be Kind, Honest, and Respectful

These aren't just nice ideas — they're the foundation of any good society. Kindness makes life bearable. Honesty makes trust possible. Respect acknowledges each person's dignity.

4. Contribute Without Exploiting

A good society is one where everyone gives their best without taking unfair advantage of others. When everyone contributes and no one exploits, all thrive.

5. Unity Over Division

The forces that divide us — tribalism, prejudice, us-vs-them thinking — threaten our future. We must resist them and seek common ground.

6. Global Citizenship

You belong not just to your community and nation, but to humanity. The big challenges of our time require thinking and acting as one human family.

7. Rights Come With Responsibilities

Having rights doesn't mean we can do whatever we want. Freedom works only when people use it responsibly.

8. Care for the Earth

The planet is our only home. We must protect it for ourselves and future generations.

9. Humanity Is on a Journey

We are still becoming what we might be. Each generation can advance toward greater justice and flourishing.

10. There Is Reason for Hope

Despite all our problems, progress is possible. Hope isn't naive — it's what makes action meaningful.

• Kind — Treating others with gentleness and care
• Honest — Telling the truth; not lying or deceiving
• Respectful — Treating everyone as worthy of dignity
• Creative — Using your unique gifts to contribute
• Curious — Always wanting to learn and understand
• Brave — Standing up for what's right
• Humble — Knowing you don't have all the answers
• Grateful — Appreciating what you've been given
• Forgiving — Letting go of resentment; allowing healing
• Joyful — Finding delight in life
• Hopeful — Believing the future can be better
• Contributing — Giving your best without exploiting others

Basic Rights:

• Life and safety
• Freedom to think, believe, and speak
• Privacy
• Fair treatment under the law
• Movement and choosing where to live
• Family and community

Social Rights:

• Enough food, water, and shelter
• Healthcare (physical and mental)
• Education
• Fair work and fair pay
• Rest and free time
• Participation in culture and science

In the Digital World:

• Access to the internet
• Protection of your personal data
• Not being spied on without good reason
• Understanding when computers make decisions about you

Environmental Rights:

• Clean air and water
• A stable climate
• Healthy ecosystems

• Treating others as you want to be treated
• Being kind, honest, and respectful
• Contributing to your community
• Not taking advantage of people's kindness
• Using resources wisely, not wasting them
• Protecting the environment
• Seeking unity, not division
• Being a good ancestor — leaving a good world for the future
• Maintaining hope and sustaining it in others

Every major religion and philosophy teaches the same basic idea:

• Christianity: "Do unto others as you would have them do unto you."
• Islam: "None of you truly believes until you wish for your brother what you wish for yourself."
• Judaism: "What is hateful to you, do not do to your neighbor."
• Buddhism: "Hurt not others with that which pains yourself."
• Hinduism: "Treat others as you would yourself be treated."
• Confucianism: "What you do not wish upon yourself, do not do to others."
• Indigenous Wisdom: "We are all related."

This isn't a coincidence. It's humanity's shared moral compass.

We are one human family; every person has dignity; be kind, honest, and respectful; contribute without exploiting; seek unity over division; and care for each other and the Earth.

This document is about what every human being deserves — including you. And it's about what kind of person you can become.

It's not just rules. It's a vision of what the world could be.

The most important idea is simple: Treat people the way you want to be treated.

Every religion, every culture, every wise person in history has said some version of this.

Here's something important: we are one human family.

Yeah, we have different cultures, languages, religions, and countries. But underneath all that, we're the same species on the same small planet. Our futures are connected whether we like it or not.

The problems we face — climate change, AI, inequality — don't care about borders. We solve them together or not at all.

This doesn't mean giving up your identity. You can love your country AND care about humanity. You can be proud of your culture AND respect others. That's not contradiction — that's maturity.

These sound basic. They are basic. And they matter more than almost anything else.

Kindness

Small acts of kindness make life bearable. Without them, the world is cold and harsh. You have the power to make someone's day better just by being kind.

Honesty

Don't lie. Don't deceive. Don't manipulate. A world built on lies falls apart. When you're honest, you can be trusted. That matters.

Respect

Treat everyone like they matter. Because they do. Even people you disagree with. Even people who are different from you. Respect doesn't mean agreement — it means recognizing their dignity.

Here's a principle for life: Give your best. Don't take unfair advantage.

A healthy society is one where everyone contributes what they can and nobody exploits others to get ahead.

The goal isn't to "win" at others' expense. It's for everyone to thrive. When you succeed by making others fail, that's not real success.

The world is full of forces trying to divide us: political tribalism, racism, nationalism, us-vs-them thinking.

These forces are dangerous. They're how genocides happen. They're how democracies die. They're how we fail to solve problems that require cooperation.

Your job: Resist the temptation to see the world as "us versus them." Find common ground. Build bridges, not walls.

This doesn't mean you can't disagree with people or stand up for what's right. It means remembering that "they" are human too.

You're not just a citizen of your country. You're a citizen of the world.

This isn't about politics or giving up your national identity. It's about recognizing reality: the big challenges don't stop at borders, and neither should our concern.

Climate change. Pandemics. AI. Nuclear weapons. These are human problems requiring human solutions.

Think globally. Act locally. Both matter.

Here's a perspective that gives meaning: we're part of something bigger.

Humanity is on a journey — moral, social, spiritual — still becoming what it might be. Each generation inherits what came before and has the chance to push things forward.

You're not just living your own life. You're part of the story of our species. What you do matters for that larger story.

It's easy to be cynical. The news is full of terrible things. But cynicism is lazy, and despair accomplishes nothing.

Hope isn't naive. It's what makes action possible. Without hope, why try?

Progress is real. Life is better for most humans now than it was 200 years ago. That didn't happen by accident — it happened because people worked and fought and hoped.

You can be part of continuing that progress.

You have the right to:

• Be treated with dignity — no matter who you are
• Be safe from violence, cruelty, and abuse
• Think for yourself and believe what makes sense to you
• Speak your mind (while respecting others)
• Privacy — your stuff, your messages, your life
• Education that actually helps you grow
• Healthcare when you need it
• A clean environment and a livable planet
• Have a say in decisions that affect your future
• Access the internet and digital tools
• Know when a computer is making decisions about you

Rights aren't free. They only work if people take responsibility:

Don't:

• Treat people in ways you wouldn't want to be treated
• Lie, cheat, or break promises
• Take advantage of people's kindness
• Waste resources — they're not infinite
• Stand by when someone is being mistreated
• Fall for us-vs-them thinking

Do:

• Be kind, honest, and respectful
• Help people when you can
• Stand up for what's right
• Take care of shared spaces and things
• Think about how your actions affect others
• Seek unity and common ground
• Maintain hope — for yourself and others

You are a creator.

You have unique gifts. You can make things, build things, think new thoughts, solve problems, create beauty.

Your worth comes from inside, not outside.

Not from likes, followers, grades, money, or what others say about you. You have value because you exist.

Stay curious.

Keep asking questions. Keep learning. The world is fascinating.

Be brave.

It takes courage to be honest, to stand up for others, to be yourself.

Find balance.

It's okay to want to succeed. It's also okay to rest, to be content.

Notice beauty and wonder.

Don't get so busy that you forget to be amazed.

Forgive.

Holding grudges hurts you more than anyone. Let go when you can.

Find joy.

Life is meant to be enjoyed, not just endured.

1. We are one human family — beneath all differences
2. Every person has dignity — including you
3. Be kind, honest, respectful — the basics that make everything work
4. Contribute without exploiting — give your best, don't take unfair advantage
5. Unity over division — resist us-vs-them thinking
6. Global citizenship — you belong to humanity, not just your nation
7. Rights come with responsibilities — freedom isn't free
8. Care for the Earth — it's the only one we've got
9. Humanity is on a journey — you're part of a larger story
10. Hope makes action possible — choose hope

Be the kind of person who makes the world better just by being in it.

Kind. Honest. Respectful. Contributing. Building bridges.

That's the whole Charter in a life.

Imagine a world where:

• Everyone is treated fairly
• People are kind and honest
• We help each other
• We take care of the Earth
• Everyone has enough food, water, and a safe home

This Charter is a promise to try to build that world.

Here's something amazing: all the people on Earth are one big family.

We have different languages. Different foods. Different ways of doing things. But we're all human. We all want to be happy. We all want to be loved. We all feel sad and scared and joyful.

When you see someone who looks different from you, remember: they're your distant cousin. Really! All humans come from the same ancestors.

Almost everyone, everywhere, for thousands of years, has agreed on one thing:

Treat others the way you want to be treated.

• If you don't want people to be mean to you, don't be mean to others.
• If you want people to share with you, share with others.
• If you want people to tell you the truth, tell the truth.
• If you want people to be kind to you, be kind to others.

It's simple. And it's the most important rule there is.

Be Kind

Small kindnesses matter a lot. Smiling at someone. Helping when you can. Saying something nice. These little things make the world better.

Be Honest

Don't lie. Even when it's hard, tell the truth. People can trust someone who is honest.

Be Respectful

Treat everyone like they matter — because they do. Even people who are different from you. Even people you don't like very much.

When everyone helps and nobody cheats, things work well.

• Do your part.
• Share fairly.
• Don't take more than you need.
• Don't trick people to get what you want.

The best feeling isn't getting more than others. It's when everyone has enough.

Some people try to make us fight each other — to make us think "those people" are bad or scary.

Don't fall for it.

People who look different, talk different, or believe different things are still people. They have families. They have feelings. They have dreams.

We do better when we work together than when we fight.

Every person — including you — deserves:

• A safe home
• Enough food and clean water
• Help when they're sick
• The chance to learn
• To say what they think
• To believe what feels true to them
• To be treated fairly
• Clean air and a healthy planet
• To be treated with kindness and respect

Having rights means having responsibilities too:

• Be kind — even when no one's watching
• Be honest — even when it's hard
• Be brave — stand up for what's right
• Be helpful — especially to people who need it
• Be grateful — appreciate what you have
• Be fair — don't cheat or take more than your share
• Be careful — don't waste things
• Be curious — keep learning and asking questions
• Be forgiving — don't hold grudges forever
• Be joyful — enjoy life!
• Be you — your unique self matters

You are special — not because you're better than anyone else, but because there's no one exactly like you.

You have things you're good at. You have your own ideas. You have something to give that no one else can give.

You can create things. You can learn things. You can help people. You can make the world a little bit better.

Your worth doesn't come from how you look, what you own, or what grades you get. You matter just because you're you.

The Earth is our home — and the home of all animals, plants, and living things.

We need to take care of it:

• Don't waste water or food
• Don't litter
• Protect animals and plants
• Remember that kids in the future will need a healthy planet too

Phones, computers, and the internet can be amazing tools.

But remember:

• Real friends and real conversations matter most
• It's okay to take breaks from screens
• Some apps are designed to be hard to stop using — be aware
• Your private information should stay private

Sometimes the world seems scary or sad. That's okay to feel.

But things can get better. People can change. Problems can be solved.

Hoping isn't silly. It's brave. And it helps you do good things.

If everyone tried to follow the Golden Rule — if everyone tried to be kind, honest, brave, and helpful — the world would be so much better.

You can be part of making that happen, starting today.

Be good. Be kind. Be honest. Help others. We're all one family. Take care of the Earth. And there's always reason to hope.

Resources for educators, community leaders, and anyone who wants to spread the message of human dignity. Each resource below is tied to specific Articles of the Universal Charter.

Complete lesson plans for educators teaching human rights and human dignity at all levels. Each plan includes learning objectives, activities, and discussion prompts tied to specific Charter Articles.

Duration: 45 minutes Theme: The Golden Rule and One Human Family Charter Articles: Article 1 (The Golden Rule), Article 3 (One Human Family), Article 5 (Care for the Earth)

Learning Objectives:

• Understand that every person deserves to be treated with kindness and respect
• Recognise that all people belong to one human family
• Explore what it means to care for the Earth together

Opening Activity — The Golden Rule Circle (10 min)

Have students sit in a circle. Read aloud from Article 1:

Treat others as you would wish to be treated. This principle — found in every major ethical, philosophical, and spiritual tradition — is the foundation upon which all human dignity rests.

Ask each student to share one way they like to be treated. Write their answers on the board. Then ask: "If everyone followed these rules, what would our classroom look like?"

Main Activity — Our Earth Family Mural (20 min)

Give each student a section of a large paper mural. Ask them to draw themselves alongside people from different parts of the world, all sharing the same Earth. Encourage them to include:

• People who look different from them
• Animals and nature
• Things that make the Earth beautiful

While drawing, read key phrases from Article 3: "All human beings are born into one family. Differences of race, language, culture, and belief are expressions of humanity's richness."

Discussion (10 min)

1. What does it mean to be part of "one human family"?
2. Why is it important to be kind to people who are different from you?
3. What is one thing you can do today to care for the Earth?

Closing (5 min)

Have the class read together the one-sentence summary from the Children's Version: "Treat others as you wish to be treated. Be kind, be honest, and remember: we are one family on one Earth."

Materials Needed:

• Large roll of paper for mural
• Crayons, markers, or paint
• Printed copies of Articles 1, 3, and 5 (Plain Language version)

Duration: 60 minutes Theme: Rights, Responsibilities, and Building a Class Charter Charter Articles: Articles 34-43 (Rights of Persons), Articles 21-29 (Moral Character and Social Responsibility)

Learning Objectives:

• Understand the difference between rights and responsibilities
• Explore how personal responsibility supports collective rights
• Collaboratively create a "Class Charter" based on the Universal Charter

Opening — Rights vs. Responsibilities Sorting (15 min)

Prepare cards with statements from the Charter. Have students sort them into two columns: Rights and Responsibilities.

Examples from the Charter:

• "Every person has the right to life, liberty, and security of person" (Article 35) — Right
• "Every person has a responsibility to contribute to the common good" (Article 29) — Responsibility
• "Every person has the right to freedom of thought, conscience, and religion" (Article 36) — Right
• "Every person should act with integrity" (Article 23) — Responsibility

Discuss: Can you have rights without responsibilities? What happens when people claim rights but ignore responsibilities?

Main Activity — Create a Class Charter (30 min)

Divide students into groups of 4-5. Each group drafts 5-7 "articles" for a Class Charter, inspired by the Universal Charter. Guidelines:

1. Each article must name both a right and a matching responsibility
2. Articles must be specific enough to apply to daily classroom life
3. Every group member must agree to every article

Examples to inspire them:

"Every student has the right to speak without being interrupted. Every student has the responsibility to listen respectfully when others speak."

Sharing and Voting (10 min)

Each group presents their top 3 articles. The class votes on which articles to include in the final Class Charter. Post the finished Charter on the classroom wall.

Closing Reflection (5 min)

Read from Article 21: "Every person bears a responsibility to act in ways that uphold the dignity of others and contribute to the well-being of the broader community."

Ask: How is our Class Charter similar to the Universal Charter? Why do communities need shared agreements?

Materials Needed:

• Index cards with Charter statements (pre-prepared)
• Large poster paper for each group
• Markers
• Printed copies of Articles 21-29 and 34-43 (Plain Language version)

Duration: 90 minutes (or two 45-minute sessions) Theme: Digital Rights, Global Citizenship, and the Ethics of Technology Charter Articles: Articles 53-60 (Digital Age and Technology), Article 32 (Global Citizenship)

Learning Objectives:

• Analyse the rights and risks of living in a digital society
• Evaluate ethical dilemmas around AI, surveillance, and data privacy
• Understand the concept of global digital citizenship

Session 1 — Digital Rights Deep Dive (45 min)

Opening Discussion (10 min)

Read from Article 53: "Every person has the right to access information technology and digital tools necessary for full participation in modern society."

Ask: What happens to people who don't have internet access? Is internet access a human right?

Case Study Analysis (20 min)

Divide into 4 groups. Each group analyses one scenario:

• Group 1 — Data Privacy: A social media company sells user data to advertisers without clear consent. Which Charter articles apply? (Articles 41, 54)
• Group 2 — AI Decisions: A university uses an algorithm to reject applications. A student is denied entry based on their postcode. Which articles apply? (Articles 56, 58)
• Group 3 — Surveillance: A government installs facial recognition cameras on every street. Which articles apply? (Articles 55, 35)
• Group 4 — Digital Divide: A rural community has no internet, so children cannot access online education. Which articles apply? (Articles 53, 49)

Each group presents their analysis and recommended solutions.

Structured Debate (15 min)

Motion: "Artificial intelligence should never make decisions that affect a person's freedom, livelihood, or legal standing without meaningful human oversight."

Two teams debate for and against, using Charter Articles 56-58 as their framework.

Session 2 — Global Digital Citizenship (45 min)

Reading and Reflection (15 min)

Read Article 32 on Global Citizenship: "Every person is a citizen of the world as well as of their own community and nation."

Journal prompt: What does it mean to be a "global digital citizen"? What responsibilities come with being connected to billions of people online?

Group Project — A Digital Rights Charter (25 min)

Each group drafts a 5-article "Digital Rights Charter" for their school, inspired by Articles 53-60. They must address: access, privacy, AI fairness, surveillance, and human connection.

Closing (5 min)

Read from Article 60: "In an age of increasing digital interaction, the preservation of authentic human connection — face to face, heart to heart — must be actively protected."

Materials Needed:

• Printed case study cards
• Copies of Articles 53-60 and Article 32
• Journal/notebook for reflection
• Debate timer

Duration: 2 hours (seminar format) Theme: Implementation, Accountability, and Comparative Human Rights Frameworks Charter Articles: Articles 65-70 (Implementation), with comparisons to the UDHR and ECHR

Learning Objectives:

• Critically analyse the Charter's implementation framework
• Compare the Charter with the Universal Declaration of Human Rights (1948) and regional instruments
• Evaluate mechanisms for accountability and enforcement
• Explore the Charter's innovations: digital rights, technology ethics, environmental rights

Part 1 — Comparative Analysis (40 min)

Provide copies of the Universal Charter alongside the UDHR. In pairs, students identify:

1. Which UDHR rights are preserved in the Charter?
2. What new rights does the Charter introduce that the UDHR lacks?
3. How does the Charter's emphasis on responsibilities differ from the UDHR's rights-only approach?

Key innovations to discuss:

• Digital rights (Articles 53-56) — absent from the UDHR (written in 1948)
• Technology ethics (Articles 57-60) — AI governance, human oversight of algorithms
• Environmental rights (Articles 61-64) — climate stability as a human right
• Responsibilities framework (Articles 21-29) — reciprocal obligations alongside rights

Part 2 — Implementation Seminar (40 min)

Facilitated discussion on the Charter's implementation articles:

"States bear the primary responsibility for promoting, protecting, and fulfilling the rights and principles set forth in this Charter" (Article 65).

Discussion prompts:

1. How can a non-binding charter achieve compliance without legal enforcement?
2. What role do institutions (Article 66) and education (Article 69) play in implementation?
3. How does Article 67 (Limits on Rights) balance individual freedom with collective well-being?
4. What accountability mechanisms (Article 68) could be effective without a supranational court?

Part 3 — Workshop: Designing Accountability (30 min)

Groups of 4-5 design an accountability mechanism for one Charter article of their choice. They must address:

• Who monitors compliance?
• What happens when a right is violated?
• How are disputes resolved?
• How is the mechanism itself held accountable?

Each group presents their mechanism. Class votes on which is most feasible.

Closing Reflection (10 min)

Read the Closing Affirmation of the Charter and discuss: Can a charter change the world without the force of law? What is the role of moral authority versus legal authority in human rights?

Recommended Reading:

• The full Universal Charter (available at globalconsensus.earth/en/charter/)
• Universal Declaration of Human Rights (1948)
• The Charter's Plain Language Version for accessible overview

Facilitation guides for group discussions about the Charter. Each guide includes opening questions, key themes, and practical tips for leading meaningful conversations.

Format: 60-90 minute facilitated discussion Group Size: 8-25 participants Theme: Dignity, Diversity, and Shared Responsibility

Before You Begin

Print copies of the Charter's Plain Language Version for all participants. Arrange seating in a circle to promote equal participation.

Opening (10 min)

Read aloud from Article 1 (The Golden Rule):

Treat others as you would wish to be treated. This principle — found in every major ethical, philosophical, and spiritual tradition — is the foundation upon which all human dignity rests.

Ask each participant to briefly share: "What does dignity mean to you in one sentence?"

Discussion Prompts

1. Article 4 says "Differences of race, language, culture, and belief are expressions of humanity's richness, not threats to its unity." Where do you see this working well in our community? Where do we fall short?
2. Article 21 states that every person has "a responsibility to act in ways that uphold the dignity of others." What does this look like in daily life?
3. The Charter names both rights and responsibilities. Do you think people in our community are more aware of their rights or their responsibilities?
4. Article 32 describes Global Citizenship. Can someone be a global citizen while also being deeply rooted in their local community?
5. If our community could adopt three articles from the Charter as guiding principles, which three would make the biggest difference?

Facilitation Tips

• Let silence happen — not every pause needs to be filled
• If one person dominates, say: "Thank you — let's hear from someone who hasn't spoken yet"
• Redirect personal attacks to principles: "Let's focus on what the Charter says about this"
• Use "I" statements: encourage "I believe" rather than "You should"
• End each section by summarising areas of agreement before moving on

Format: 60 minute discussion (fits within a study group, Bible study, or similar gathering) Theme: Common Values Across Traditions Charter Articles: Article 1 (Golden Rule), Article 36 (Freedom of Thought, Conscience, and Religion)

Opening Reflection (10 min)

The Golden Rule appears in virtually every spiritual and ethical tradition. Read from Article 1, then share these parallels:

• Christianity: "Do unto others as you would have them do unto you" (Matthew 7:12)
• Islam: "None of you truly believes until he wishes for his brother what he wishes for himself" (Hadith)
• Judaism: "What is hateful to you, do not do to your neighbour" (Talmud, Shabbat 31a)
• Buddhism: "Hurt not others in ways that you yourself would find hurtful" (Udanavarga 5:18)
• Hinduism: "This is the sum of duty: do not do to others what would cause pain if done to you" (Mahabharata 5:1517)

Ask: What does it mean that this principle is universal?

Discussion Prompts

1. Article 36 protects "freedom of thought, conscience, and religion." How do we honour this freedom while also sharing our own beliefs authentically?
2. The Charter speaks of "inherent dignity" (Article 2). How does your faith tradition understand human dignity?
3. Article 5 calls for "Care for the Earth." Many traditions teach stewardship of creation. How can faith communities lead on environmental responsibility?
4. Where do you see alignment between the Charter and your faith's teachings? Where might there be tension?

Closing

Invite participants to choose one Charter article to reflect on during the coming week. Close with a moment of shared silence or prayer.

Format: 45-60 minute workshop Audience: Teams, departments, or company-wide training Theme: Dignity, Respect, and Ethical Responsibility at Work Charter Articles: Article 10 (Respect), Article 22 (Contributing Without Exploiting), Article 48 (Work)

Opening (5 min)

Read from Article 48:

Every person has the right to work in conditions that respect their dignity, provide fair compensation, ensure safe and healthy conditions, and allow for rest and leisure.

Ask: On a scale of 1-10, how well does our workplace uphold this article?

Exercise 1 — Dignity Audit (15 min)

In small groups, review these Charter principles and assess your workplace:

• Respect (Article 10): Does every person feel heard and valued regardless of their title or role?
• Contributing Without Exploiting (Article 22): Are contributions fairly recognised? Is anyone's work taken for granted?
• Integrity (Article 23): Can people speak honestly without fear of retaliation?
• Privacy (Article 41): Is employee monitoring proportionate and transparent?

Each group identifies one area of strength and one area for improvement.

Exercise 2 — Scenario Discussion (20 min)

• A team member consistently interrupts a colleague from a different cultural background. What does Article 10 (Respect) say about this?
• A manager takes credit for a junior employee's idea. How does Article 22 (Contributing Without Exploiting) apply?
• An employee is asked to work through weekends without additional compensation. What does Article 48 say about rest and fair conditions?

Action Planning (10 min)

Each participant writes one concrete action they will take this week to improve dignity in the workplace. Share with a partner for accountability.

Closing

Read from Article 10: "Respect is the recognition that every person carries within them a universe of experience, feeling, and potential that deserves to be honoured."

Format: 15-30 minute conversations (designed for dinner-table or car-ride discussions) Audience: Families with children ages 8 and up Theme: Kindness, Fairness, and Our Shared World

How to Use This Guide

These are not lectures — they are conversation starters. Choose one topic per conversation. Let your children lead the discussion as much as possible. There are no wrong answers.

Conversation 1 — The Golden Rule

Read together: "Treat others as you wish to be treated."

• Can you think of a time someone treated you the way you wanted to be treated? How did it feel?
• Can you think of a time you treated someone else that way?
• Is it always easy to follow the Golden Rule? When is it hardest?

Conversation 2 — One Human Family

Read from Article 3: "All human beings are born into one family."

• What does it mean to think of everyone in the world as part of your family?
• If a child on the other side of the world was hungry, would you want to help? Why?
• What is one thing our family can do to help people we have never met?

Conversation 3 — Care for the Earth

Read from Article 5: "The Earth is the shared heritage of all living beings."

• What is your favourite thing about nature?
• What would happen if nobody took care of the Earth?
• What is one thing our family can change to take better care of the planet?

Conversation 4 — Rights and Responsibilities

• What are some things every child should be allowed to have? (food, school, safety, play)
• If you have rights, do you also have responsibilities? What are they?
• What would a world look like where everyone had their rights respected?

Conversation 5 — Being Brave

Read from Article 27: "Courage is the willingness to stand for what is right, even when it is difficult."

• Have you ever stood up for someone who was being treated unfairly?
• Is it harder to be brave when you are alone or when you have friends who support you?
• What is one brave thing you could do this week?

Tip for Parents: These conversations work best when you share your own honest answers too. Children learn dignity by watching the adults in their lives practice it.

Printable activities and exercises to reinforce learning. Each worksheet connects directly to Charter Articles and can be used independently or alongside the lesson plans above.

Instructions: Choose 3-5 questions to reflect on. Write your answers in a journal, discuss with a partner, or use as prompts for group conversation.

On Dignity and Identity

1. Article 2 says dignity is "inherent" — meaning every person is born with it. Do you agree? Can dignity ever be taken away, or only denied?

1. Article 12 speaks of "self-worth and identity." What three things are most central to your identity? How would you feel if someone denied or dismissed those things?

On Rights and Responsibilities

1. Article 21 says we each have "a responsibility to act in ways that uphold the dignity of others." Think of the last week. When did you uphold someone else's dignity? When might you have fallen short?

1. The Charter includes both individual rights (Articles 34-43) and collective responsibilities (Articles 21-29). Which do you think is more important? Can you have one without the other?

On Community and the World

1. Article 32 describes Global Citizenship. Do you feel like a citizen of the world? What would it take for more people to feel that way?

1. Article 31 calls for "rejecting tribalism and othering." Where do you see tribalism in your own community or online spaces? What can be done about it?

On Technology and the Future

1. Article 60 warns about preserving "authentic human connection" in the digital age. Has technology made your relationships stronger or weaker? What could you change?

1. Article 63 names "climate stability" as a right. What does it mean for climate stability to be a human right? Who is responsible for protecting it?

Instructions: Read each scenario. Identify which Charter Articles are relevant. Discuss what should happen and why.

Case Study 1 — The Climate Refugees

A small island nation is losing land to rising sea levels. Thousands of families must relocate, but neighbouring countries refuse to accept them. The displaced families lose their homes, schools, and cultural heritage.

Questions:

• Which Charter articles apply? (Consider Articles 42, 44, 61, 63, 64)
• Does the right to a healthy environment (Article 61) create obligations for other nations?
• How should the principle of Global Citizenship (Article 32) influence the response?
• What would justice look like in this situation?

Case Study 2 — The Algorithm

A city government uses an AI system to decide which neighbourhoods receive public funding for schools. The algorithm consistently directs less funding to low-income areas because it uses historical data showing lower test scores. Parents discover that the system is reinforcing inequality rather than reducing it.

Questions:

• Which Charter articles apply? (Consider Articles 34, 49, 56, 58)
• Article 56 requires transparency in automated decisions. Was this requirement met?
• Article 58 says humans must retain control over critical decisions. Did they?
• How should the city fix this problem?

Case Study 3 — The School Ban

A country bans the teaching of certain religious and cultural practices in public schools, arguing that a secular curriculum serves all students equally. Members of minority communities say their children are being forced to abandon their heritage.

Questions:

• Which Charter articles apply? (Consider Articles 36, 45, 49, 4)
• How does Article 4 (Unity in Diversity) inform this debate?
• Can a school be both secular and respectful of cultural diversity?
• What solution would honour both equality and diversity?

Case Study 4 — The Whistleblower

An employee at a large company discovers that the company is dumping waste into a river, affecting drinking water for a nearby community. The employee reports it internally, but management ignores the complaint. The employee considers going public but fears losing their job.

Questions:

• Which Charter articles apply? (Consider Articles 27, 37, 61, 68)
• Article 27 speaks of "courage and moral conviction." What risks does the employee face?
• Article 68 calls for "remedy and accountability." What mechanisms should protect whistleblowers?
• What would you do in this situation?

Instructions: For each scenario, assign roles to participants. Act out the situation, then discuss what happened and what the Charter says about it. Each scenario takes 10-15 minutes.

Scenario 1 — The New Student

Roles: New student, two established students, a teacher

Setup: A student from a different country joins the class mid-year. They speak with an accent and dress differently. Two established students make comments behind their back.

Act it out: Play the scene. Then replay it — this time, have the established students respond according to Article 4 (Unity in Diversity) and Article 10 (Respect).

Discussion: How did it feel to be the new student? What changed when the established students followed the Charter?

Scenario 2 — The Unfair Decision

Roles: Manager, two employees, an observer

Setup: A manager must choose one person for a promotion. Both employees are equally qualified, but the manager favours the one they socialise with outside work.

Act it out: Play the decision scene. Then replay it with the manager following Article 34 (Equality) and Article 23 (Integrity).

Discussion: What does fairness look like in practice? How do unconscious biases affect decisions?

Scenario 3 — The Online Mob

Roles: A person who posted an unpopular opinion, three people responding online, a moderator

Setup: Someone shares a respectful but controversial opinion on social media. Others pile on with insults and threats.

Act it out: Play the pile-on. Then replay it with the responders following Article 37 (Freedom of Expression) and Article 10 (Respect).

Discussion: How do we protect free expression while preventing harassment? What is the difference between disagreement and attack?

Scenario 4 — The Community Vote

Roles: 5 community members, a facilitator

Setup: A community must decide whether to allow a large factory to be built. It would create 200 jobs but may pollute the local river. Some members desperately need work. Others depend on the river for drinking water.

Act it out: Each person argues their position. Try to reach a decision that respects Article 48 (Work), Article 61 (Right to a Healthy Environment), and Article 39 (Democratic Participation).

Discussion: How do you balance competing rights? Is compromise always possible?

Instructions: These creative activities can be done individually or in groups. Each project connects to Charter themes and can be displayed, shared, or presented to others.

Project 1 — The Dignity Mural

Ages: All ages Materials: Large paper or wall space, paint, markers, collage materials Time: 60-90 minutes

Create a mural that illustrates Article 2: "Every human being possesses inherent dignity that does not depend on any external condition."

Include images representing:

• People of different ages, backgrounds, and abilities
• The things that all people share (need for love, safety, belonging)
• What a world built on dignity looks like

Display the mural in a public space with the text of Article 2 alongside it.

Project 2 — Charter Poetry

Ages: 12 and up Materials: Paper, pen Time: 30-45 minutes

Choose one Charter Article that resonates with you. Write a poem inspired by it. Your poem can be:

• A personal response to the article
• A reimagining of the article in your own words
• A story about what the world would look like if this article were universally respected

Share your poem with the group. Compile all poems into a class or community anthology.

Project 3 — Photo Essay: Dignity in My Community

Ages: 14 and up Materials: Camera or smartphone Time: 1 week (ongoing project)

Take 10 photographs that capture dignity in your community. Look for:

• Acts of kindness between strangers
• Places where people gather in peace
• Examples of care for the environment
• Signs of fairness and inclusion

For each photo, write a short caption connecting it to a specific Charter Article. Present your photo essay to the group or display it in a public space.

Project 4 — Collage of Rights

Ages: 10 and up Materials: Old magazines, newspapers, scissors, glue, large paper Time: 45-60 minutes

Create a collage that represents the rights described in Part V of the Charter (Articles 34-43). Cut out images and words from magazines that represent:

• Equality
• Freedom of expression
• Education
• Privacy
• Democratic participation

Arrange them on your paper. In the centre, write the right you think is most important and explain why.

Educational videos are being developed to bring the Charter to life through visual storytelling. Below are descriptions of the planned video series.

A series of short animated videos (3-5 minutes each) explaining key Charter concepts in accessible, visual language. Planned topics include:

• The Golden Rule Across Cultures — How the same principle appears in every tradition worldwide
• What Are Human Rights? — A child-friendly introduction to rights and responsibilities
• The Digital Bill of Rights — Why Articles 53-60 matter in the age of AI and social media
• One Human Family — The science and philosophy behind Article 3
• Climate as a Human Right — Why Article 63 names climate stability as something every person deserves

These videos are currently in development. To be notified when they are released, subscribe to the newsletter.

A series of in-depth conversations (15-20 minutes each) with educators, human rights scholars, technologists, and community leaders discussing how the Charter applies to real-world challenges. Planned interviews include:

• The Philosophy of Dignity — What does "inherent dignity" actually mean? A philosopher explains
• Teaching Rights to Children — How educators introduce human rights concepts at different ages
• AI and Human Oversight — A technologist on why Article 58 matters for the future
• Environmental Justice — A climate scientist on the Charter's environmental rights framework
• Building Consensus Across Cultures — How diverse communities find common ground

These interviews are currently in production. Subscribe to the newsletter to be notified when they are available.

Short documentary segments (5-10 minutes) capturing real stories of people around the world who embody the Charter's principles:

• The Teacher — An educator in a refugee camp building a school from scratch (Articles 49, 29)
• The Whistleblower — An environmental defender who risked everything to protect a river (Articles 27, 61)
• The Bridge Builder — A community mediator bringing together divided neighbours (Articles 30, 33)
• The Innovator — A young technologist building accessible tools for people with disabilities (Articles 53, 34)

These documentary clips are currently being filmed. Subscribe to the newsletter for release updates.

A growing collection of videos (2-3 minutes each) featuring young people from around the world sharing what the Charter means to them:

• What article resonates most with you and why?
• How have you seen dignity upheld or denied in your community?
• What would you change about the world if you could?
• What does it mean to be a global citizen your age?

We are actively seeking student participants from all regions and age groups. If you are an educator and would like your students to participate, please reach out through the contact form on the Ambassador page.

All student testimonials will be published with appropriate consent and in compliance with child protection guidelines.

Common questions about the Universal Charter

The Universal Charter for Human Dignity and Planetary Flourishing - Humanity 2.0 is a comprehensive document that outlines fundamental human rights and responsibilities for all people on Earth. It builds upon existing human rights frameworks while addressing contemporary challenges like climate change and digital rights.

The Charter is currently an aspirational document that expresses shared human values. While not legally binding in itself, it can serve as a foundation for national laws, international agreements, and organizational policies.

You can use the Charter in many ways: to educate yourself and others about human rights, to advocate for policy changes, to guide organizational decisions, to spark discussions in your community, or simply to reflect on your own values and actions.

We provide multiple versions (Full, Plain Language, Youth, and Children) to make the Charter accessible to everyone. The core message remains the same, but the language and presentation are adapted for different audiences.

Use the language selector in the top menu to find your language. If your language is not available, please contact us about translation opportunities.

The Charter builds upon and complements the Universal Declaration of Human Rights (1948). While it maintains the core principles of the UDHR, it also addresses issues that have become more prominent in the 21st century, such as environmental rights and digital privacy.

Yes! The Charter is licensed under Creative Commons BY-NC-SA 4.0. You are free to share and adapt it for non-commercial purposes, as long as you give appropriate credit and distribute any modifications under the same license.